Z.O.Z. Muziek om bij te komen

De week was vol, overvol. Vol met sportievemomenten en vol met emoties. Schrik, ontzetting en angst om een klein meisje wat van de commode afstuitert en met een hersenbloeding op de OK beland. Een week van afwachten of het goed komt en ja het komt goed. Gelukkig. Je hoort het niet veel maar zo af en toe gaat het ongelooflijk mis.

We weten het inmiddels zeker, ze zal helemaal herstellen. Straks is een litteken het enige wat er nog aan zal herinneren. Ouders en kind kunnen herstellen en proberen alles te verwerken, want een trauma als dit ben je niet maar zo kwijt.

Wellicht helpt hen deze muziek, om een begin te maken met het terug vinden van het vertrouwen in het leven.  Ingetogen, rustig en niet te veel noten. Mij bekoort en ontspant het wel en hoop dat bij hen en misschien meer mensen het zelfde effect zal hebben.

J.S. Bach – English Suite No. 5, 4 Sarabande – Ryan Layne Whitney

Voor meer Zwijmels op Zaterdag kijk bij Irispapilio 

 

333e verjaardag

Woensdag 21 maart is de 333e verjaardag van J.S. Bach en dat moet gevierd worden. Nee nee, niet weg lopen. Het wordt echt wel interesant. NPO 4, Classic FM, Concert radio, PodiumWitteman en diverse orkesten vieren deze 333e verjaardag groots. In Amsterdam, Utrecht, Deventer en Rotterdam zijn meespeel concerten waar je als amateur mee kunt spelen. Een aantal kerken in Amsterdam geven concerten met natuurlijk de muziek van Bach kortom Nederland is even helemaal in too Bach.

Sinds 1947 wordt er aan Bach een nieuw fenomeen toegedicht en wel een verborgen getallensymboliek. Bach zou iets met getallen hebben en de getallen gebruikt hebben in zijn composities. Maten, noten, letters, woorden alles werd omgezet in getallen en gebruikt bij het componeren. De a is het getal 1 maar de noot a is even eens het getal 1 enzovoort. De lengte van de Mattheus zou bijvoorbeeld door deze getallensymboliek bepaald zijn.

Bij podium Witteman zal morgen een orkest met 333 strijkers aanwezig zijn en het Brandenburgs concert nr. 3 spelen. Drieën om de 333e verjaardag van J.S. Bach te vieren. Niet iedereen is ervan overtuigd dat Bach getallen gebruikte voor zijn composities. Nergens in aantekeningen van componist is iets te vinden dat hij hier werkelijk mee bezig geweest zou zijn.

Waar we wel zeker over kunnen zijn is dat de bijbel van J.S. Bach onlangs opnieuw uitgebracht is. Een 3 delige facsimile* bijbel, ook wel bekend als de Calov-Bijbel** Deze 3-delige Bijbel met lederen kaft gebruikte Bach om zijn geestelijke cantates te schrijven. Delen uit het evangelie van Mattheus zijn letterlijk overgenomen uit deze bijbel voor de Mattheus Passion.

De originele bijbel van Bach is terug gevonden in Amerika. Uitgeverij van Wijnen uit Franeker heeft ongeveer 20 jaar nodig gehad om deze facsimile bijbel te kunnen realiseren en uitgeven. Dat hij enkele weken geleden pas uitgekomen is lijkt voor de 333e verjaardag van Bach is gepland te zijn maar dat is toeval, achteraf wel de perfecte timing.

Veel onderhandelingen en werk is verricht voor de bijbel gedrukt kon worden. Zo mocht de bijbel bijvoorbeeld Amerika niet verlaten en niet uit elkaar gehaald worden om ‘kopieën’ van te maken. Niet zo gek maar wel lastig als je iets tot in de perfectie na wilt maken. De pagina’s zijn gefotografeerd met geavanceerde fotocamera’s en hoge resoluties waarnaar alles gedrukt en gebonden moest worden. De bijbel bestaat net als het origineel uit 3 boeken en is leer gebonden. Het papier ziet er uit als perkament, inclusief aantekeningen in het handschrift van Bach.

Hoe de bijbel in Amerika terecht is gekomen is niet duidelijk. Vermoedelijk door emigratie. Veel Lutheranen zijn eind 18e eeuw vertrokken naar Amerika. De bijbel  wordt nu in de bibliotheek van St. Louis in de staat Missouri bewaard.

De bijna authentieke Bach bijbel met aantekeningen van Bach is van onschatbare waarde voor musicologen, dirigenten en voor velen die de muziek en de mens Bach bestuderen.

De muziekkeuze van vandaag. Een origineel verjaardagslied van Bach is er niet. Een kleine Geburtstag cantate van 1.30 min bestaat er meer niet. Het filmpje, de cantate op YouTube was van slechte kwaliteit en van korte duur, zo kort dat ik hem niet wilde plaatsen. Vandaag een jongeman van 11 jaar die een Triosonate van Bach op het orgel speelt zonder bladmuziek. Een wonderkind?

Triosonate – J.S. Bach – Tim 11 jaar

Voor meer Zwijmels op zaterdag kijk bij Irispapilio
Fijn zwijmel weeken

* Een facsimile is een replica van een handschrift of oude druk. De term komt van het Latijnse fac simile en betekent letterlijk “maak gelijkend”.

** Een drie delige bijbel verzorgd door Abraham Calovius 1612 -1686 met kanttekeningen en commentaren puttend uit de werken van Luther.

Z.O.Z. Weihnachts Oratorium J.S. Bach

Kerstavond, eindelijk zittten we. Boodschappen gedaan, voorbereidingen voor het kerst diner en een paar keer ‘I am driving home for Christmas’ gehoord op de radio. Als ik ‘I am driving home for Christmas een paar maal op dezelfde dag gehoord heb dan weet ik, nu gaat het echt kerstmis worden.

Wanneer op kerstavond alles aan kant hebben en met een kop koffie voor ons zitten wordt het tijd voor het ‘Weihnachtsoratorium’ van J.S. Bach. Het liefst kijken en luisteren we het ‘Weihnachtsoratirium’ op de televisie. Niet omdat het geluid beter is maar om het orkest en de solisten te zien. Kijken hoe het ‘Weihnachtsoratorium’ gespeeld, gezongen en beleefd wordt. Vaak hebben we al een live concert gehoord en gezien maar op kerstavond wordt het ‘Weihnachtoratorium’ weer gekeken.

Het openingsstuk begint, pauken, trompetten en wat later het koor. Ik houd bijna mijn adem in om te kunnen luisteren. Ik wil alles horen, alle instrumenten, alle stemmen. Geen geluid maken anders mis ik soms die ene noot of die paar maten in het midden van het openingskoor, ik wil alles horen.

Hier, thuis geldt de ongesproken wet, bij aanvang van het ‘Weihnachts-Oratorium’ wordt er niet gepraat, nauwelijks bewogen, niet opgestaan en gelopen er wordt alleen geluisterd. Luisteren hoe J.S. Bach met juichende trompetten en pauken het verhaal over de geboorte van Jezus verteld.

Oorspronkelijk bestond het ‘Weihnachts-Oratorium’ uit zes cantates, geschreven voor drie kerstdagen, Nieuwjaar, Driekoningen en de zondagen ertussen. Zoals wij het kennen, aan een stuk door gespeeld heeft hij het nooit uitgevoerd. Een aantal koren en aria’s zijn hergebruikt uit cantates geschreven voor feestelijke gebeurtenissen aan het hof. Met het idee dat de cantates in de kast zouden verdwijnen zonder ze ooit weer te kunnen gebruiken heeft hij ze aangepast en hergebruikt in het ‘Weihnachts-Oratorium’. Zijn vaste tekstdichter van dat moment (Picander) heeft de tekst geschreven.

Het ‘Weihnachts-Oratorium’ hoor ik graag in zijn geheel, maar een van mijn favoriete Aria is ‘Schlafe mein liebster, genieße die Ruh’ een slaapliedje gezongen door Maria voor het kindje Jezus in de kribbe.

Schlafe, mein Liebster, genieße die Ruh

Veel luister plezier

Weihnachts-Oratorium – J.S. Bach BWV 248

Voor meer Zwijmels op zaterdag kijk bij Irispapilio
Voorheen bij Marja

Z.O.Z. Nun Komm der Heiden Heiland BWV 61

Aanstaande zondag is het de eerste adventszondag. De eerste zondag van het kerkelijk jaar. In kerken en huizen worden de adventskaarsen en/of kransen ontstoken in aanloop naar de kerst. Iedere zondag 1 kaars zodat de zondag voor kerst 4 kaarsen branden.

Eerste adventszondag is ook de zondag dat de kerstster weer opgehangen wordt voor de ramen. Dit is het teken dat het feest van het licht komt naderbij. Het kindje Jezus kwam om licht in de duisternis te brengen.

Bij die 1e adventszondag hoort natuurlijk ook een cantate van J.S. Bach. Het adventslied ‘Nun komm der Heiden Heiland’ . Het lied behoort tot de oudste Lutherse liederen en is door Bach voor 2 december 1714 geschreven en uitgevoerd.

Het koraal is in 1524 door Maarten Luther geschreven en is een vertaling van de hymne “Veni redemptor gentium”, dat in 397 geschreven was door Ambrosius van Milaan. Ambrosius stamde uit een rijke Romeinse familie die zich tot het Christendom hadden bekeerd. Maarten Luther was zeer muzikaal en heeft samen met andere componisten liederen in volkstaal gecomponeerd om het volk kennis bij te brengen over de Bijbel.

J.S. Bach, geboren in Eisenach, waar in 1521 Maarten Luther onderdook nadat hij door de Paus in de ban was gedaan, heeft veel werken van Maarten Luther gebruikt om zijn kerkmuziek te schrijven. Eisenach was Maarten Luther en Bach ademde Luther

Geniet mee van Bach zijn voorbereiding op het feest van het licht.

J.S. Bach – Cantate BWV 61
Nun komm der Heiden Heiland

Zwijmelen op zaterdag kun volgen bij Trees van Irispapilio.
Voorheen bij Marja’s  Zwijmelen op Zaterdag

 

Z.O.Z. Wachet auf, ruft uns die Stimme, J.S. Bach

Vorige week hebben we geluisterd naar ‘A Whiter Schade of Pale’ van Procol Harum wat geïnspireerd zou zijn door het ‘Wachet auf, ruft uns die Stimme’ van J.S. Bach.
Hoe mooi ik ‘A Whiter Schad of Pale’ ook vind, de vergelijking kon ik niet helemaal vinden.

‘Wachet auf, ruft uns die Stimme’ is geschreven voor de laatste zondag na Trinitatis 25 nov. 1731. Het jaar 1731 bleek een 27e zondag na Trinitatis te hebben waarvoor het koraal ‘Wachet auf, ruft uns die Stimme’ geschreven was door Philipp Nicolai in 1599. J.S. Bach schreef de cantate voor deze zondag met de nodige bewerkingen in tekst en muziek. Zijn opdracht was, iedere zondag muziek schrijven die de tekst van de preek begeleidde.

Trinitatis is de kerkelijke naam voor de zondag na Pinksteren. 1e, 2e enz. Trinitatis na pinksteren tot 4 weken voor Advent.
In 1731 was er een 27e Trinitatis wat alleen voor kan komen als Pasen heel vroeg in het jaar valt.

Dominee Philipp Nicolai schreef in 1599 het koraal als troostlied voor de velen burgers die overleden door pestepidemie.
Een troostlied naar het verwachtingsvol uitzien van de gelovige ziel naar de vreugdevolle ontmoeting aan het einde der tijden wederkerende Heiland.
Een ontmoeting volgens de bruidsmystiek die wordt voorgesteld als de vereniging van de bruid, de kerk, met haar bruidegom Christus.

De tekst van ‘Wachet auf, ruft uns die Stimme’ vormt elk couplet, tenzij ze gecentreerd is een wijnkelk.
Dit omdat de koralen van oudsher muziek was die tijdens de eurcharistie gespeeld werden.

Het laatste koraal van cantate BWV 140, de vorm:

Gloria sei dir gesungen
mit Menschen- und englischen Zungen,
mit Harfen und mit Zimbeln schon.
Von zwölf Perlen sind die Pforten,
an deiner Stadt sind wir Konsorten
der Engel hoch um deinen Thron.
Kein Aug hat je gespürt,
kein Ohr hat je gehört
solche Freude.
Des sind wir froh,
io io!
ewig in dulci jubilo.

Luister nu naar de instpiratiebron van ‘A Whiter Shade of Pale’. De cantate duurt 27 min. Neem de tijd om te luisteren, de hele cantate is de moeite waard.

Wachet auf, ruft uns die Stimme – J.S. Bach BWV 140

Kijk voor meer Zwijmels op zaterdag bij Irispapilio   die het stokje overgenomen heeft van Marja

Z.O.Z. A Whiter Shade of Pale, Procol Harum

Na aanleiding van het boek ‘Alles begint bij Bach’ waarin duidelijk wordt dat tot op de dag van vandaag de popmuziek beïnvloed wordt door J.S. Bach. Voor vandaag heb ik  muziek gekozen uit 1967. Een oudje, niet direct het heden maar…..  In de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw werd er veelvuldig gebruik gemaakt van klassieke muziek in de popmuziek.

Procol Harum.  A Whiter Shade of Pale zou geschreven zijn naar aanleiding van Cantate 140 van J.S. Bach, Wachet auf, ruft uns die Stimme. Matthew Fisher zou gebruik gemaakt hebben van een Hammondorgel toen hij de muziek voor A Whiter Shade of Pale schreef. Geïnspireerd door een titel bouwde hij de muziek eromheen. (Wikipedia)

Ik vond het destijds geweldige muziek. Bezig met klassieke muziek te ontdekken en dan dit soort pop muziek tegen komen.
Volgende week het origineel, waardoor A Whiter Shad of Pale ontstond.

A Whiter Shade of Pale – Procol Harum

Marja heeft het stokje over gedragen aan Regenboogvlinder
Vanaf nu kijk voor meer zwijmels bij Trees, Z.O.Z. nr. 262

Z.O.Z. Opgewekte slaap

Ach wie kent het niet, een slapeloze nacht. Talloze nachten heb ik wakker gelegen. En waarvan, waarom? Soms was het verklaarbaar maar soms ook helemaal niet.
Na (bijna) alles gelezen en talloze adviezen opgevolgd te hebben over ‘hoe overleef ik een slapeloze nacht’ heb ik mij zelf er maar bij neergelegd dat een slapeloze nacht je zo af en toe gewoon overkomt.

Overigens de laatste berichten over slapeloze nachten zijn dat het erop lijkt dat vrouwen vaker last hebben van een slapeloze nachten dan mannen en dat er een serieus onderzoek naar gedaan gaat worden. Maar dit even terzijde.

DSC_0074Eén van deze nachten komt steeds weer terug in mijn gedachten.
Een aantal jaar geleden hadden we een paar dagen naar Lauswolt in Beesterzwaag geboekt. Een beetje wandelen, fietsen, beetje relaxen, hier en daar Friesland verkennen.
Toen het bijna zover was moest onze (gehandicapte) dochter een verdachte moedervlek weg laten halen. Omdat alles al geboekt was en dit geen reden om te annuleren ging de leiding met haar mee in plaats van ik zelf.
Het was prima geregeld maar ik vond het zo ontzettend vervelend dat ik er niet bij kon zijn. Het bleef maar in mijn hoofd spoken. Lekker ontspannen  genieten van de eerste dag, de dag waarop zij geholpen moest worden, was er niet bij. Gelukkig bleek er niets aan de hand te zijn met de moedervlek maar als dat wel het geval was geweest was de mentale ramp voor mij niet te overzien geweest.

Diezelfde dag ontmoetten we de schoonmoeder van een oude vriendin. Het was jaren geleden dat we haar gezien en gesproken hadden, een aangename verrassing. Samen met haar op het terras gezeten waar we een leuk en fijn gesprek met haar hadden. Een gesprek waar je nog dagen mee rond blijft lopen.

Na het diner met exclusieve (streek) gerechten belde onze zoon. Gezellig maar het ging over een al dan niet geslaagd sollicitatie gesprek. Was het een goed gesprek? Zou hij aangenomen worden? Wat hij heel graag wilde. Het was een lang gesprek met veel nadenken over aangenomen worden en toekomstplannen.

En toen was het tijd om naar bed te gaan. Ik was door al die gesprekken en het falende moederbeleid zo hyper als maar zijn kon.
Ondanks de fantastische hotel kamer, het super de luxe verwen bed, de klassieke muziek op de achtergrond bij het binnen komen in de kamer kon ik de slaap niet vatten. Met ogen zo groot als schoteltjes lag ik naar het plafond te staren.

Wetende dat de slaap er voorlopig nog niet in zat zette ik mijn MP3-speler maar op met de Classic-FM top 100. Midden in de nacht kwam dit piano conceert nr. 7 van J.S. Bach langs. Niet bepaald een Goldberg Variatie om van in slaap te vallen.
Die nacht heb ik liggend en luisterend naar mijn MP3-speler overgeslagen. De volgende dag ben ik op de adrenaline gewoon verder gegaan met vakantie vieren. Het hoofd komt vanzelf weer een keer tot rust.
Waar en wanneer ik dit pianconcert ook hoor, altijd moet ik aan die hopeloze hyper nacht denken.

J.S. Bach – Piano Concert nr. 7 BWV 1058

Voor meer zwijmels kijk bij Marja

Een fijn uitslaap weekend

Japans op zaterdag – Johannes

Vol overgave
een passie gecomponeerd
Het lijden van Jezus en
wederopstanding
Verhaal van Johannes
stond voor Bach hierin centraal

P1000403

Lezen over en luisteren naar de Johannes Passion?
Kijk bij de zwijmel op zaterdag Z.O.Z. Johannes Passion – J.S. Bach

Voor meer Japans op zaterdag kijk bij Doldriest.com

Z.O.Z. Johannes Passion – J.S. Bach

In het begin van mijn ontdekkingsreis in de klassieke muziek luisterde ik voornamelijk naar de Johannes Passion met Pasen. Klassieke muziek op de radio was er wel maar niet zoals nu. Ik vond de Johannes mooi en de traditie van de Matthäus Passion zoals we die op het moment kennen stond min of meer in de kinderschoenen.
Later ontdekte ik de Matthäus Passion pas, maar toen had de Johannes Passion al een plekje in mijn hart ingenomen. Achteraf gezien ben ik daar blij mee. De Johannes Passion is anders, ligt misschien iets minder makkelijk in het gehoor dan de Matthäus Passion. Kun je trouwens spreken van makkelijk in het gehoor liggen over de werken van Bach? Een lastige vraag waar vele antwoorden mogelijk zijn en even zoveel waarheden zullen bevatten.

Wat weten we en kan er verteld worden over de Johannes Passion?

Toen Bach thuis kwam van een studiereis bleek een week voor zijn thuiskomst zijn vrouw plotseling overleden te zijn. Door dit overlijden werd hij onrustig en wilde hij weg van zijn huidige baan. Twee jaar na het overlijden van zijn eerste vrouw vertrok hij naar Leipzig waar hij aangesteld werd tot Thomascontor.  Daar heeft hij binnen 3 maanden in opdracht van de kerkvoogden de Johannes Passion geschreven. Het lijden en sterven van Jezus volgens het Evangelie van Johannes.  De Johannes Passion werd op Goede Vrijdag 7 april 1724, de vrijdag voor Pasen, voor het eerst uitgevoerd.

Door het overlijden van zijn vrouw Maria Barbara rees voor Bach de vraag wat de betekenis van de dood voor ons mensen is. Die vraag heeft hij centraal gesteld in de Johannes Passion. Het antwoord dat Bach door wilde geven was dat de dood niet het eindpunt maar een nieuw begin is. Hij wilde het volk een doorkijkje geven naar een ander en mooier leven waarin Jezus centraal stond.  Jezus was de ‘koning’ en een ‘koning’ is iemand die overleeft, iemand die boven het leven staat.

In  de vertelling van Johannes komt Jezus over als een krachtige persoonlijkheid die een boodschap te vertellen heeft en niet als het slachtoffer uit de Matthäus Passion.  Bach wilde met zijn Johannes Passion duidelijk maken dat je niet bij de pakken neer moet gaan zitten, niet moet laten intimideren door grote ellende maar je rug moet rechten en bedenken wat nu te doen.

Bach gebruikte de letterlijke tekst van de hoofdstukken 18 en 19 van het evangelie van Johannes. Op twee plekken plaatst hij enkele verzen met gedeeltelijke tekst uit het Matthäus evangelie om het ingetogen en meer beschouwende evangelie van Johannes te dramatiseren.

Enkele jaren later zou hij pas de Matthëus Passion schrijven.  De Johannes Passion  is diverse malen veranderd en aangepast door Bach en vlak voor zijn dood is hij nog aan een nieuwe versie van de Johannes Passion begonnen, deze heeft hij echter niet af kunnen maken.

Mijn favorieten van de Johannes Passion:
Het openingskoor.  Zeker zo mooi als het openingskoor van de Matthäus Passion.

Johannes Passion BWV 245 – Harnoncourt

De Aria nr 32 Mein teurer Heiland, Lass dich fragen. Hierin vraagt de Bas zich af of hij door het sterven van Jezus verlost is. Het koor geeft antwoord op de vragen van de Bas. De combinatie van het vragen van de solist en het geven van antwoord door het koor zal Bach later veelvuldig in zijn Matthäus Passion en andere werken gaan gebruiken

Mein teurer Hieland, lass dich fragen – Johannespassion – Concerto Köln

en het één na laatste koor: Ruht wohl, ihr heiligen Gebeine.

Ruht Wohl, ihr heiligen Gebeine – Johannes Passion – Herreweghe

Voor meer Zwijmels kijk bij Marja

Ter voorbereiding op Pasen en zoals voorgeschreven door de kerk uit die tijd, te beluisteren op Goede Vrijdag.

Johannes Passion BWV 245 – Harnoncourt

Diverse inlichtingsbronnen plus een klein beetje van mijzelf.

Kijk voor meer zwijmels op zaterdag bij Marja